ՌՈՄԵՆ ՌՈԼԱՆ
Ռոմեն Ռոլան՝ սիրտ, որ բաբախում է բոլորի համար:
Ֆրանսիացի գրող և հասարակական գործիչ Ռոմեն Ռոլանը, որին հաճախ անվանում էին «Եվրոպայի խիղճը», գրականության ոլորտում Նոբելյան մրցանակ ստացավ հենց հայ ժողովրդի համար ճակատագրական 1915 թվականին։
Լինելով մարդասիրության և արդարության ջատագով, նա չէր կարող անտարբեր մնալ Հայոց ողբերգության նկատմամբ։
1917-ին, երբ Թուրքիայից նրան ուղարկեցին Հայոց ցեղասպանությունը հերքող ալբոմներ, Ռոլանը դրանք հետ ուղարկեց՝ գրելով.
«Ազգային ինքնուրույնության ձգտող դժբախտ ժողովրդին զրպարտելով չեք վերականգնի Եվրոպայում կորցրած թուրք ազգի հանդեպ համակրանքը…»:
Դեռ ավելի վաղ նա Համիդյան ջարդերը անվանել էր «Հայաստանի բարդուղիմեոսյան գիշերը» և գրել էր, որ դա մի ողջ ժողովրդի սառնասրտորեն կազմակերպված կոտորած էր՝ իրականացված հենց իշխանությունների կողմից։ Իր օրագրերում նա հարց էր տալիս.
«Ո՞վ կարող է ասել, թե արյունոտ սուլթանը որքան վճարեց լռող եվրոպական թերթերին ու դիվանագետներին 1894–1896 թթ. զոհված երկու հարյուր հազար հայերի արյան համար»:
Նրա նշանավոր վեպի՝ «Ժան Քրիստոֆ» հերոսը, խոսելով աշխարհի ճակատագրական իրադարձությունների մասին, ասում է.
«Որոշ ազգեր զոհվում են, մյուսները վերածնվում։ Հայաստանում կոտորած է…»
1935-ին, երբ Երևանում լույս տեսավ վեպի հայերեն հրատարակությունը, Ռոլանը ուղարկեց ջերմ առաջաբան-նամակ.
«Իմ սիրալիր ողջույնն եմ հղում ձեր նշանավոր Հայկական երկրին, որ առանձնապես սիրելի է երաժշտի իմ սրտին իր գեղեցիկ երգերով… Ձեր երկիրը երաժշտության տեսակետից կարծես խորհրդային Իտալիա լինի»:
Ռոմեն Ռոլանը մարդ էր, ով հավատում էր կյանքին, բարոյական արժեքներին և խաղաղությանը։ Նա պացիֆիստ էր, բայց երբեք թույլ չէր տալիս, որ չարը հաղթի։
Նրա պատգամը մինչև այսօր ուժ ունի.
«Չի լինում անելանելի մշուշ։ Կարևորը՝ դիմանալ և առաջ շարժվել»:
